Lumaktaw sa nilalaman
Table spread with grilled seafood, grilled meat, salads and dipping sauces

Lutong-bahay na Pilipino, inayos nang may pag-iingat

Sinigang, tinola at inihaw na isda sa mas balanseng hapag ng lalaki

Hindi kailangang iwan ang mga ulam na kinalakhan ninyo. Ipinapakita namin kung paano lutuin ang tatlong paboritong ulam na may mas maraming gulay, mas katamtamang alat at mas banayad na apoy.

Para ito sa pang-araw-araw na pagkain ng kalalakihan at ng buong pamilyang kasalo nila sa mesa.

Pang-edukasyong nilalaman. Hindi nito pinapalitan ang payo ng doktor o rehistradong nutritionist-dietitian.

  • Rice with salted egg, tomatoes, okra and calamansi on a banana leaf Gulay
  • Grilled skewers on a market table Ihaw
  • Man arranging food at a street food stall Palengke

Ang plato muna

Ang hapag na pinagsasaluhan, hinati nang mas balanse

Sa salu-salo o boodle fight sa dahon ng saging, madaling mapuno ang kamay ng kanin at karne. Hindi kailangang baguhin ang kasiyahan ng sabayang pagkain; sapat nang alamin kung saan dapat mapunta ang mas malaking bahagi ng hapag.

People eating together by hand from a long banana-leaf table with rice, grilled fish and vegetables
Mga numerong nakalagay sa larawan, ipinaliwanag sa listahan sa ibaba.
  1. Gulay ang kalahati

    Halos kalahati ng plato ay gulay, kasama ang kaunting prutas. Ang sabaw na puno ng kangkong, sitaw o sayote ay bahagi na rito.

  2. Kanin sa sukat ng tasa

    Mga isang kapat ng plato ang kanin o ibang butil. Mas madaling sundan ang sukat kapag gumamit ng maliit na tasa sa pagsandok.

  3. Ulam na may protina

    Ang natitirang kapat ay para sa isda, manok, itlog, tokwa o munggo. Mas madalas na pinipili ang inihaw o nilagang luto.

  4. Sawsawan sa platito

    Patis, toyo at bagoong sa maliit na platito, hindi ibinubuhos sa kanin. Suka at calamansi ang mas magaan na kasama.

Kahawig ng hating ito ang Pinggang Pinoy, ang gabay sa plato ng Food and Nutrition Research Institute (FNRI-DOST). Panimulang larawan lamang ito; iba-iba ang pangangailangan ng bawat katawan.

Tatlong palayok

Tatlong ulam, tatlong maliit na pagbabago

Hindi namin pinapalitan ang recipe ng inyong lola. Nagdadagdag lang kami ng gulay, binabantayan ang alat at pinipili ang luto na hindi nangangailangan ng maraming mantika.

Tomatoes, okra, rice and calamansi on a banana leaf

Sinigang

Maasim na sabaw na madaling punuin ng gulay.

Dagdagan
kangkong, labanos, sitaw, okra, talong
Panatilihin
sariwang sampalok o kamias, kamatis at sibuyas
Bawasan
sinigang mix, patis sa mesa, matabang bahagi ng karne
Buong paraan ng pagluluto
Hot pot of soup surrounded by many shared dishes

Tinola

Malinaw na sabaw ng luya, manok at berdeng dahon.

Dagdagan
sayote o hilaw na papaya, malunggay, dahon ng sili
Panatilihin
maraming luya, bawang at sibuyas
Bawasan
balat ng manok, pampalasang cube
Hakbang-hakbang na tinola
Grilled skewers and rice served on black plates

Inihaw na isda

Bangus o tilapia sa uling, may ensaladang kasama.

Dagdagan
ensaladang talong, kamatis at sibuyas, pipino
Panatilihin
calamansi, bawang, luya at paminta sa marinade
Bawasan
sunog na bahagi, matamis na sarsang pang-ihaw
Banayad na pag-iihaw

Saan nagtatago ang alat

Ang alat ay madalas nasa platito, hindi sa kaldero

Sa maraming kusinang Pilipino, mas maraming asin ang nanggagaling sa sawsawan at sa mga pampalasang nakabalot kaysa sa asin mismo. Inirerekomenda ng World Health Organization na manatili ang mga adulto sa ilalim ng limang gramo ng asin bawat araw, mga isang kutsarita lamang para sa buong araw.

Hindi ibig sabihin nito na bawal ang patis. Ang layunin ay mapansin kung gaano kadalas at gaano karami.

  • Patis

    Idagdag sa dulo ng pagluluto at tikman muna. Isang kutsarita sa buong kaldero ay madalas sapat na.

  • Toyo

    Haluan ng calamansi o suka sa platito para mas kaunti ang kailangang toyo sa bawat subo.

  • Bagoong

    Malakas ang lasa, kaya sapat na ang dulo ng kutsarita sa tabi ng hilaw na mangga o talong.

  • Sinigang mix

    Kalahating sachet at sariwang sampalok, kamias o bayabas ang nagbibigay ng asim nang hindi umaalat.

  • Pampalasang cube

    Ang sabaw ng manok o isda na pinakuluan nang matagal, may luya at sibuyas, ay may sariling lasa.

  • Suka at calamansi

    Asim, bawang, sili at paminta: mga kasamang nagpapasarap nang hindi nagdaragdag ng asin.

Mula sa palengke

Mga gulay na bagay sa tatlong ulam

Abot-kaya at makikita sa halos lahat ng palengke. Pumili ng dalawa o tatlo sa bawat lutuin para mas makulay at mas busog ang mangkok.

  • Kangkong

    Sinigang

    Ilagay sa huling minuto para manatiling berde.

  • Labanos

    Sinigang

    Hiwain nang manipis para sabay maluto sa sabaw.

  • Sitaw

    Sinigang, ginisa

    Putulin nang pantay, mga tatlong daliri ang haba.

  • Okra

    Sinigang, ensalada

    Buo o hati, idagdag kasabay ng talong.

  • Talong

    Sinigang, inihaw

    Iniihaw kasabay ng isda para sa ensalada.

  • Sayote

    Tinola

    Malambot at banayad, sumisipsip ng lasa ng luya.

  • Hilaw na papaya

    Tinola

    Ang nakasanayang kapalit ng sayote sa maraming probinsya.

  • Malunggay

    Tinola, munggo

    Isang dakot ng dahon bago patayin ang apoy.

  • Pechay

    Tinola, nilaga

    Mabilis maluto; tangkay muna, saka ang dahon.

  • Kamatis at sibuyas

    Lahat ng tatlo

    Pang-gisa, pang-sabaw at pang-ensalada sa tabi ng isda.

Apoy at kaldero

Paano lutuin: ihaw, laga, singaw at paminsan-minsang prito

Ang paraan ng pagluluto ay kasinghalaga ng sangkap. Narito ang apat na paraang madalas sa kusinang Pilipino, mula sa pinakamagaan hanggang sa dapat paminsan-minsan lamang.

Vendor preparing grilled food at an outdoor market stall

Inihaw

Katamtamang baga at hindi direktang apoy. Baligtarin nang madalas at alisin ang sunog na bahagi bago kainin.

Smiling man eating a bowl of noodle soup at a food court

Nilaga at sabaw

Pakuluan, saka hinaan ang apoy. Sagarin ang gulay, tikman bago magtimpla.

Pinasingaw

Isda na binalot sa dahon ng saging na may kamatis, sibuyas at luya. Halos walang mantika, nananatiling makatas ang laman.

Prito, paminsan-minsan

Kung magprito, kaunting mantika sa kawali sa halip na lubog, at patuluin sa papel bago ihain. Hindi araw-araw ang tuyo at daing.

Ano ang inaalok ng Deyogel, at ano ang hindi

Ito ang makikita ninyo rito

  • Mga paraan ng pagluluto ng sinigang, tinola at inihaw na isda na may mas maraming gulay.
  • Mga simpleng palit-sangkap para mabawasan ang alat at mantika.
  • Isang halimbawang linggo ng ulam at baon para sa trabaho.
  • Pangkalahatang kaalaman tungkol sa balanseng plato, sa wikang madaling sundan.

Ito ang hindi namin ginagawa

  • Hindi kami nagbibigay ng diyagnosis o gamutan, at hindi gamot ang alinmang ulam.
  • Hindi namin pinapalitan ang payo ng doktor, lalo na kung may iniinom kayong gamot.
  • Hindi kami nangangako ng tiyak na resulta; iba-iba ang tugon ng bawat katawan.
  • Hindi kami gumagawa ng personal na diet plan.

Karaniwan: pagkauhaw o bahagyang pamamaga ng daliri pagkatapos ng maalat na handaan, na nawawala sa loob ng isang araw.

Para sa doktor: pamamagang hindi nawawala, madalas na pananakit ng ulo, pagbabago sa pag-ihi o anumang sintomas na bumabalik.

Mula sa inyong kusina

May ulam kayong gustong gawing mas magaan?

Sabihin sa amin ang recipe na madalas ninyong lutuin. Puwedeng tanong tungkol sa gulay na ipapalit, sa timpla o sa paraan ng pagluluto.

Paalala tungkol sa nilalaman

Nilikha ang Deyogel para magbahagi ng pangkalahatang kaalaman tungkol sa lutong Pilipino at sa lugar nito sa balanseng pagkain ng kalalakihan. Tinatalakay namin kung paano lutuin ang sinigang, tinola at inihaw na isda nang may mas maraming gulay, mas katamtamang alat at mas maingat na paraan ng pagluluto. Hindi pinapalitan ng mga artikulo ang pagsusuri, diyagnosis o gamutan ng doktor para sa mga kondisyon ng puso, bato, presyon ng dugo o asukal sa dugo. Iba-iba ang katawan ng bawat tao, kaya walang ipinapangakong tiyak na resulta. Kung may nararamdamang pagbabago, pananakit o problemang hindi nawawala, kumonsulta sa doktor o rehistradong nutritionist-dietitian.